Safran neden bu kadar pahalı? Safranbolu'nun kırmızı altını

Safranbolu'nun adı nereden geliyor diye soranlara verilecek cevap basit: safrandan. Bir zamanlar bölgenin bereketli topraklarında yaygın olarak yetiştirilen bu küçük mor çiçek, ilçeye adını ve bugün de değerini koruyan bir miras bıraktı.

Bir çiçekten üç tel

Safran, Crocus sativus adlı mor bir çiğdem türünden elde edilir. Her çiçekte yalnızca üç kırmızı tepecik (tel) bulunur ve satılan safran işte bu tellerden ibarettir. Tek bir kilo kuru safran için yaklaşık 150 bin çiçeğin tek tek toplanması gerekir.

Elle, sabahın erken saatinde

Safran hasadı genellikle ekim-kasım aylarında yapılır. Çiçekler güneş yükselmeden, sabahın erken saatlerinde toplanır; çünkü açılan çiçeğin telleri güneşte kalite kaybeder. Ardından teller tek tek elle ayıklanır ve kurutulur. Bu işi yapacak bir makine yok; tamamı göz nuru ve sabır işi.

Peki fiyatı?

Safranbolu Ticaret ve Sanayi Odası'nın açıklamalarına göre geçen sezon Safranbolu safranının kilosu yaklaşık 650 bin lira civarındaydı. Bu rakam ilk duyulduğunda şaşırtıcı gelebilir, ama yukarıdaki emeği düşününce şaşkınlık yerini anlayışa bırakıyor. Neyse ki yemeklerde ya da zerdede kullanılacak miktar çok az; birkaç tel bile renk ve koku vermeye yetiyor.

Sahtesine dikkat

Bu kadar değerli bir ürünün taklidi de bol. Aspir çiçeği, boyalı lifler ya da mısır püskülü "safran" diye satılabiliyor. Gerçek safranı tanımak için:

• Teller koyu kırmızı ve uçları hafif huni şeklindedir.
• Ilık suya atıldığında rengini yavaş yavaş, altın sarısı bir halka şeklinde bırakır; tel kırmızı kalmaya devam eder.
• Kokusu keskin ve hafif balımsıdır.
• Fiyatı "çok uygunsa" muhtemelen safran değildir.

Safranbolu'yu ziyaret ederseniz

UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki tarihi evleriyle bilinen Safranbolu'da, sonbahar aylarında safran tarlalarını görmek ve hasadı yakından izlemek mümkün. Çarşıdaki güvenilir dükkânlardan alacağınız birkaç gram safran, bu yolculuğun en değerli hatırası olur.

Kaynaklar: Haber7, Karabük'te safran ekimi başladı · Kapak fotoğrafı: Emilie40, Wikimedia Commons (CC0)