PostgreSQL'de hot standby: streaming replikasyon kurulumu adım adım

Eğitimlerde "yüksek erişilebilirlik" başlığına geldiğimizde lab notlarımızda trigger dosyaları, recovery.conf ve Slony vardı. O günden bu yana PostgreSQL bu konuda çok yol aldı. Bugün iki sunuculu bir yapı kurmak gerçekten birkaç komut.

Mantık

• Primary (ana) sunucu tüm yazma işlemlerini alır ve değişiklikleri WAL kayıtları olarak üretir.
• Standby (yedek) sunucu bu kayıtları anlık olarak alıp uygular. Hot standby modunda aynı anda salt okunur sorgulara da cevap verir; raporları buraya yönlendirerek ana sunucuyu rahatlatabilirsiniz.

1. Ana sunucuda hazırlık

postgresql.conf (çoğu zaten varsayılan):

wal_level = replica
max_wal_senders = 10
listen_addresses = '*'

Replikasyon için ayrı ve sınırlı yetkili bir kullanıcı açın. Süper kullanıcı vermeye gerek yok:

CREATE ROLE replikator WITH REPLICATION LOGIN PASSWORD 'GucluBirSifre!';

pg_hba.conf:

host  replication  replikator  10.0.0.12/32  scram-sha-256

Ardından ayarları yeniden yükleyin: SELECT pg_reload_conf();

2. Yedek sunucuyu tek komutla hazırlamak

Yedek sunucuda PostgreSQL servisini durdurun, veri dizinini boşaltın ve:

pg_basebackup -h 10.0.0.11 -U replikator -D /var/lib/postgresql/18/main \
  -X stream -C -S standby1 -R -P

• -R: Bağlantı bilgisini (primary_conninfo) yazar ve standby.signal dosyasını oluşturur. Eskiden elle yazdığımız recovery.conf'un yerini bu aldı.
• -C -S standby1: Ana sunucuda bir replikasyon slotu açar. Yedek sunucu bir süre koparsa, ihtiyaç duyduğu WAL dosyaları ana sunucuda silinmeden bekler.

Servisi başlatın. Hepsi bu.

3. Çalıştığını görmek

Ana sunucuda:

SELECT client_addr, state, sent_lsn, replay_lsn, replay_lag
FROM pg_stat_replication;

Yedek sunucuda:

SELECT pg_is_in_recovery();          -- true dönmeli
SELECT status, sender_host FROM pg_stat_wal_receiver;

Ana sunucuda bir tabloya kayıt ekleyin, yedekte hemen görün. Yedekte INSERT denediğinizde "read-only transaction" hatası almanız da her şeyin yolunda olduğunu gösterir.

4. Yedeği ana sunucu yapmak (failover)

Eskiden trigger_file ile boş bir dosya oluşturup beklerdik. Bugün:

SELECT pg_promote();

ya da komut satırından pg_ctl promote. (Trigger dosyası ayarı PostgreSQL 16'da tamamen kaldırıldı.)

Dikkat: Eski ana sunucu geri geldiğinde onu doğrudan yeniden başlatmayın; iki sunucunun aynı anda yazma kabul etmesi (split-brain) veri tutarsızlığına yol açar. Eski ana sunucuyu pg_rewind ile yeni ana sunucunun yedeği olarak yeniden bağlayın.

Bir adım ötesi

• Otomatik failover için Patroni ya da repmgr gibi araçlar kullanılır.
• Belirli tabloları başka bir sunucuya ya da farklı sürüme aktarmak için yerleşik mantıksal replikasyon (CREATE PUBLICATION / CREATE SUBSCRIPTION) var. Eğitim notlarımdaki Slony'nin yerini büyük ölçüde bu aldı.
• Replikasyon yedeğin yerine geçmez: Ana sunucuda yanlışlıkla silinen tablo, yedek sunucuda da anında silinir. Düzenli yedek ve PITR'yi ayrıca yapın.

Kaynak: PostgreSQL belgeleri, High Availability, Load Balancing, and Replication